Con đường hình thành tư duy Hồ Chí Minh về CNXH ở Việt Nam.
Vận dụng và quán triệt quan điểm duy vật về lịch sử của học thuyết Mác xít, Hồ Chí Minh thấy rõ lịch sử xã hội loài người là quá trình tự nhiên của sự thay thế lần lượt các phương thức sản xuất. Quy luật phổ biến, tiến hoá chung này được quyết định bởi sự vận động không ngừng của lực lượng sản xuất. Nội dung cơ bản của học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội được Hồ Chí Minh giải thích đơn giản: “Cách sản xuất và sức sản xuất phát triển và biến đổi mãi, do đó, mà tư tưởng của người, chế độ xã hội, v. v... cũng phát triển và biến đổi. Chúng ta đều biết từ đời xưa đến đời nay cách sản xuất từ chỗ dùng cành cây, búa đá, phát triển dần đến máy móc, sức điện, sức nguyên tử. Chế độ xã hội cũng phát triển từ CSNT, đến chế độ nô lệ, đến chế độ phong kiến, đến chế độ TBCN và ngày nay gần một nửa loài người đang tiến lên chế độ XHCN và chế độ CSCN. Sự phát triển và tiến bộ đó không ai ngăn cản được”6
Từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ Chí Minh còn tiếp cận chủ nghĩa xã hội từ chủ nghĩa yêu nước và từ phương diện đạo đức, cụ thể:
Hồ chí Minh tiếp cận CNXH từ lập trường yêu nước và khát vọng giải phóng dân tộc: với Hồ Chí Minh chỉ có chủ nghĩa xã hội mới cứu được nhân loại, mới thực sự đem lại độc lập, tự do, bình đẳng cho các dân tộc. Hồ Chí Minh tiếp cận CNXH từ phương diện đạo đức. Theo Hồ Chí Minh:
Theo Người, chủ nghĩa xã hội với mục tiêu và cơ sở kinh tế công hữu về tư liệu sản xuất của nó sẽ đi đến giải phóng cho cả loài người khỏi áp bức bóc lột, chủ nghĩa xã hội là sự hài hoà giữa cá nhân và tập thể, nó hoàn toàn xa lạ và đối lập với chủ nghĩa cá nhân. Chính vì vậy, thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân.
Lên án mạnh mẽ chủ nghĩa cá nhân, nhưng Hồ Chí Minh không hề phủ nhận cá nhân, theo Người xã hội tôn trọng mọi cá nhân, đồng thời cá nhân biết đề cao lợi ích xã hội, có thể hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích xã hội.
Hồ Chí Minh “Không có chế độ nào tôn trọng con người, chú ý xem xét những lợi ích cá nhân đúng đắn và bảo đảm cho nó được thoả mãn bằng chế độ XHCN”7
Như vậy đối với Hồ Chí Minh chủ nghĩa xã hội là giai đoạn phát triển mới của đạo đức nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng con người và giải phóng cả loài người
Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội từ truyền thống lịch sử văn hoá và con người Việt Nam.
Dân tộc Việt Nam có truyền thống đoàn kết, tính kết cấu cộng đồng cao - đây là nhân tố thuận lợi để Việt Nam đi vào chủ nghĩa xã hội. Văn hoá Việt Nam lấy nhân nghĩa là gốc, có truyền thống trọng dân, khoan dung, hoà mục để hoà đồng. Văn hoá Việt Nam là văn hoá trọng trí thức, hiền tài. Đây là một trong những cơ sở đưa Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa xã hội. Con người Việt Nam có tâm hồn trong sáng giàu lòng vị tha, yêu thương đồng loại, kết hợp được cái chung với cái riêng, gia đình với tổ quốc, dân tộc và nhân loại.
Tóm lại: Quan niệm của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội là sự thống nhất biện chứng giữa các nhân tố kinh tế, chính trị, xã hội với các nhân tố nhân vật,đạo đức,văn hóa
