PARAGUAY: NHỮNG NẺO ĐƯỜNG TRUYỀN GIÁO
Lm. Antôn Trần Xuân Sang, SVD
Mục vụ ngoại thường
Vào một ngày giữa tháng 6, một chiếc xe nhà binh đến đỗ trước nhà xứ chúng tôi và có hai viên sĩ quan quân đội bước vào xin gặp linh mục. Tôi tiếp hai vị sĩ quan cấp tá ấy và họ mời tôi ngày hôm sau đến ban phép lành trong lễ tuyên thệ của 74 quân nhân ra trường. Tôi hỏi họ cha tuyên úy của họ đâu mà hôm nay lại mời tôi? Họ đáp rằng cha tuyên úy của họ đang trong kỳ hè, họ rất cần một vị linh mục chứng kiến và chúc lành cho ngày lễ tuyên thệ của họ. Tôi đã miễn cưỡng chấp nhận lời mời này vì nghĩ rằng đó không phải là nhiệm vụ của mình.
Đúng 8 giờ sáng ngày hôm sau, họ đến đón tôi đúng hẹn. Thường thì người Paraguay không bao giờ đúng hẹn nhưng mấy ông nhà binh rất đúng giờ, một phút cũng không sai. Người đón tôi đến căn cứ quân sự để chủ sự nghi thức chúc lành cho ngày tuyên thệ là một viên đại tá trong bộ quân phục rằn ri. Đây là lần đầu tiên trong đời, tôi bước vào tổng hành dinh của quân đội. Những binh sĩ chỉnh tề quân phục chào các vị thủ trưởng của họ với những tiếng giày bốt-lồ-sô đánh lốp cốp khiến tôi giật cả mình. Khi đã vào đến địa điểm chuẩn bị cho buổi tuyên thệ, vị đại tá giới thiệu cho tôi hai vị tướng tổng chỉ huy để nói rõ về chương trình tuyên thệ. Hai vị tướng ấy đón chào tôi rất lịch sự và đầy kính trọng dù tôi chỉ đáng tuổi con của họ.
Sau phần điểm quân số và chào cờ, một viên sĩ quan cấp úy giới thiệu tôi để bắt đầu nghi thức tôn giáo là phần long trọng nhất trong lễ tuyên thệ. Anh ta đã đọc tên tôi ba lần mà vẫn không đọc được “Ahora, Padre Tran Xuan Sang, en nombre de la Iglesia Católica…”. Trong vài lời vắn tắt, tôi đã nói với họ: “Kính thưa các vị tướng lãnh cùng anh em binh sĩ quí mến! Dù chúng ta là ai hay ở địa vị nào, chúng ta cũng là anh em với nhau vì chúng ta có một vị Cha Chung ở trên trời. Trong ngày đặc biệt này, nhân danh Giáo hội Công giáo, tôi xin chúc lành cho anh em. Xin anh em hãy luôn trung thành với tổ quốc và với dân tộc của anh em…” Và sau đó, tôi mời gọi họ cùng nhau đọc chung một kinh Lạy Cha trước khi ban phép lành cho họ. Thật ra, tôi cũng khá run, vì đây lần đầu tiên tôi đứng trước các vị tướng lãnh và trong một căn cứ quân sự cả rừng người như vậy. Khi quan sát, tôi nhận thấy rằng họ đều hướng về tôi, tất cả đều giỡ mũ ra để đọc kinh Lạy Cha và nhận phép lành của Chúa từ tay linh mục. Phải chăng họ kính trọng tôi, một người Á châu tóc đen, da vàng? Tôi nghĩ không phải như vậy nhưng họ chỉ kính trọng vị đại diện của Chúa Kitô hữu hình ở trần gian mà thôi.
Tôi tiếp tục tham dự với họ các nghi thức kế tiếp. Sau đó, vị tướng chỉ huy đã mời tôi chụp hình chung và hẹn dịp khác sẽ tiếp tục mời tôi đến cử hành các nghi thức cho họ. Ông biết Việt Nam trước đây là một đất nước chịu nhiều chiến tranh nên đã gọi đùa tôi là : “Padre, usted es un guerrero”(Cha là một chiến binh). Tôi cũng trả lời đùa với ông rằng : “ Sí, Señor. Soy un guerreo de la paz”(Vâng, thưa ngài. Tôi là một chiến binh hòa bình). Khi kết thúc, đích thân ông gọi vị đại tá đưa tôi về nhà xứ và chia tay tôi với những cử chỉ rất thân thiện, dù ông và tôi chỉ mới gặp nhau lần đầu.
Chúng ta phải thực sự nhìn nhận rằng, tôn giáo không thể thiếu vắng trong tâm thức của con người. Mặc dù ngày nay, hiện tượng tục hóa đã len lỏi và ảnh hưởng sâu nặng đến nhiều chính thể và quốc gia trên thế giới, trong đó có Paraguay. Paraguay là một quốc gia đa phần là Công giáo nhưng dường như chỉ trên danh nghĩa mà thôi. Tuy nhiên, vào những dịp như ngày lập quốc, ngày độc lập hay các ngày lễ bổn mạng của các ban ngành như quân đội, cảnh sát… người ta tham dự cách sốt sắng. Ngày 30/8 sắp tới là ngày lễ thánh Rôsa Lima, vị thánh bổn mạng của Nam Mỹ và cũng là vị thánh bổn mạng của lực lượng cảnh sát, tôi được mời dâng thánh lễ cho các cảnh sát. Có lẽ đây là cơ hội tốt để các linh mục có dịp nói về Chúa cho những vị quan quyền ở trần gian.
Những nẻo đường truyền giáo
Khi ở Việt Nam, tôi chưa bao giờ nghĩ một ngày nào đó mình sẽ ra đi, đến một vùng đất xa xôi như vùng Nam Mỹ này trong tư cách là một nhà truyền giáo. Nhiều lúc tôi tự hỏi mình sẽ trụ được bao lâu ở vùng khỉ ho cò gáy này? Tôi cảm thấy một điều may mắn là những người thân yêu và bè bạn ở khắp nơi xa gần thường email, viết thư, điện thọai để động viên, an ủi nên tôi cảm thấy ấm lòng, có thêm động lực giữa những lúc nản chí. Có những ngày tôi phải đi thật sớm từ giáo xứ để đến các giáo điểm truyền giáo khá xa trên con ngựa sắt và đến tối mịt mới trở về. Khổ sở nhất là những lúc trời giông bão vì xình lầy và đường sá trơn trợt. Khi đến nơi đâu dù mệt muốn đứt hơi, tôi cũng luôn nở một nụ cười để chào hỏi mọi người. Sau đó, tôi mới tìm chỗ nào đó để chà giày dép và quần áo cho bớt dơ vì bị dính đầy bùn. Và tiếp theo, tôi vội vàng mặc phẩm phục để ngồi tòa và dâng thánh lễ. Dù trời mưa và đường sá gập ghềnh, nhưng những người dân quê chất phát vẫn lội bộ hàng chục cây số đến để tham dự thánh lễ, vì hàng năm linh mục chỉ đến các giáo điểm truyền giáo vài ba lần. Có một điều trái ngược là, nếu cái thú của người dân quê là đến nhà thờ để tham dự các nghi thức, hay được tham dự thánh lễ, thì cái thú của những người thành phố là xem ca nhạc, đá banh hay dạ hội. Các ngày Chúa nhật, nếu có các trận bóng đá thì dù trời mưa cỡ nào, sân vận động cũng chật ních người. Trong khi đó, nhà thờ chỉ lác đác vài người già. Nhìn hình ảnh đó, tôi thấy thật “tội nghiệp” cho Chúa, vì ngày nay dường như Chúa không còn hấp dẫn với giởi trẻ nữa. Ở Việt Nam mùa hè là dịp các giáo xứ, các linh mục và các đoàn thể qui tụ thiếu nhi và giới trẻ trong các sinh hoạt mục vụ.
Ở đây thì không thế tố chức như thế được, vì thiếu nhân sự để làm việc. Giáo xứ đầu tiên tôi được gởi đến có 37 giáo điểm truyền giáo nhưng chỉ có hai linh mục và một chủng sinh. Giáo xứ hiện nay tôi đang phục vụ gồm hơn 46.000 giáo dân với 80 giáo điểm truyền giáo cách xa hàng trăm cây số đường rừng, nhưng hiện tại chỉ có hai linh mục Dòng coi sóc. Cách chúng tôi khá xa, có 2 tu sĩ Dòng đang phụ trách một trường vừa học, vừa làm cho những học sinh nghèo và người thổ dân. Chỉ lo chuyện mục vụ Bí tích, hai anh em linh mục chúng tôi cũng đủ mệt lả cả người rồi chứ chưa tính đến những chuyện khác. Tôi mới lập một ca đoàn và một đội giúp lễ cho giáo xứ nhưng phải mất nhiều thời gian để huấn luyện và dạy dỗ họ. Tôi cũng đang lên chương trình cho việc huấn luyện các giáo lý viên, vì họ tuy là giáo lý viên thật đấy nhưng chẳng biết gì cả. Lúc trước, tôi thường càm ràm sao những vị tiền nhiệm của mình ở đây đã lâu, mà không có một ca đoàn hay đội giúp lễ cho ra hồn. Bây giờ, tôi mới thấm thía được tại sao, bởi công việc và sứ vụ truyền giáo đã chiếm gần hết thời gian và sức lực của các thừa sai. Một số bạn bè thân hữu của tôi đã email và hỏi tôi sao lúc này thấy ốm và già dặn hơn nhiều vậy? Tôi trả lời vui với họ vì thiếu ăn và thiếu ngủ nên mới ra như thế.
Các ngày thứ 3 trong tuần tôi dâng thánh lễ cho cộng đoàn của các Tu Huynh cùng Dòng đang phụ trách một trường học để giúp các trẻ em nghèo và người thổ dân. Tôi phải thực sự bái phục ba Tu Huynh (một người Mỹ, một người Đức và một người Thụy Sĩ), những người đã làm việc ở xứ truyền giáo này trên 20 năm, mà không hề có một lời phàn nàn. Tôi tự hỏi tại sao những Tu Huynh đáng kính này có rất nhiều tài năng, sống ở những nước giàu có nhất thế giới lại chọn ơn gọi Tu Huynh và phục vụ ở một vùng đất nghèo và lạc hậu như thế này? Và ngược lại, những tu sĩ khác ở các nước nghèo lại thích chọn những nước giàu có để làm việc! Cuộc đời nhiều lúc có những nghịch lý như vậy. Chính tôi cũng có những suy nghĩ và thích chọn những chỗ sung sướng để làm việc. Tuy nhiên, khi sống gần các Tu Huynh, dần dần tôi đã thay đổi quan điểm. Đây cũng là dịp tôi được trao đổi vốn tiếng Anh của mình với vị Tu Huynh người Mỹ nếu không lâu ngày không dùng tới tôi sẽ quên mất.
Thế đó, cuộc sống ở xứ truyền giáo có những khúc quanh mà nhiều lúc mình không có lựa chọn. Mình chỉ biết chấp nhận rồi vượt qua để mà vui sống. Những nẻo đường truyền giáo đầy những thách đố đang còn ở phía trước đòi hỏi nhiều cố gắng, hy sinh. Xin quý vị hiệp ý cầu nguyện cho các nhà truyền giáo với một kinh Lạy Cha trong các thánh lễ. Mong lắm thay!
Paraguay, 30/06/2008
