Kim Trọng là một trong ba nhân vật đẹp nhất trong Truyện Kiều thể hiện cảm hứng nhân văn về tình yêu tự do giữa đôi lứa “Người quốc sắc, kẻ thiên tài". Kiều gặp Kim Trọng, Kiều - Kim tình lự, thề nguyền, Kim Trọng trở lại vườn Thúy, “Bâng khuâng duyên mới ngậm ngùi tình xưa" là 4 đoạn thơ đã để lại trong lòng người đọc những ấn tượng đẹp về nhân vật Kim Trọng.
Đoạn thơ Kiều gặp Kim Trọng mãi mãi xanh non và ngào ngạt sắc hương trong lòng người, sắc hương của mối tình đầu. Nguyễn Du đã thể hiện một bút pháp nghệ thuật đặc sắc về tả người, tả cảnh, tả tình để xây dựng nên bức chân dung một văn nhân lý tưởng trong con mắt và tâm hồn của giai nhân.
Mở đầu là uống nhạc vàng, khúc nhạc của tình yêu, ánh sáng của tình yêu, ở đâu đó, nghe rõ dần tiếng nhạc vàng làm rung động và xôn xao cảnh vật, lòng người:
Dùng dằng nửa ở nửa về,
Nhạc vàng đâu đã tiếng nghe gần gần
Nhân vật Kim Trọng được miêu tả từ xa đến gần, qua cái lắng nghe và sự bâng khuâng dõi nhìn của người đẹp. Một phong thái trang nhã “đề huề" với “lưng túi gió trăng”. Một sự cao sang có vài chú tiểu đồng “sau lưng theo" hầu. Một con tuấn mã sắc trắng như tuyết. Và màu áo xanh non của cỏ xuân với màu xanh thanh thiên của da trời hòa hợp nên, sắc áo của tài tử văn nhân ngày xưa. Nhịp thơ chậm rãi khoan thai. Cảnh vật và con người hiện hình qua một gam màu tươi sáng, thanh khiết:
Trông chừng thấy một văn nhân,
Lỏng tay buông khấu bước lần dặm băng.
Đề huề lưng túi gió trăng,
Sau lưng theo một vài thằng con con.
Tuyết in sắc ngựa câu dồn,
Cỏ pha màu áo nhuộm non da trời.
Cái nét đẹp khoan thai khi ngồi trên yên ngựa “lỏng buông tay khấu" hòa hợp với phong thái ung dung lúc “bước lần dặm băng”, khi “lần bước dặm xanh". Văn nhân ứng xử rất trang nhã, lịch sự theo đúng lễ giáo và phong cách kẻ sĩ:
Nẻo xa mới tỏ mặt người,
Khách đà xuống ngựa tới nơi tự tình.
Mỗi bước đi của văn nhân, cảnh vật như sáng hừng lên; cỏ cây, không gian có một sự hóa thân kỳ diệu, trở nên diễm lệ ngào ngạt sắc hương:
Hài văn lần bước dặm xanh,
Một vùng như thể cây quỳnh cành dao.
Tình yêu của đôi lứa thanh tân nẩy nở từ màu xanh ấy trong sự giao hòa của cây quỳnh cành dao.
Sau khi Vương Quan ra chào, chị em Kiều “e lệ nép vào dưới hoa", văn nhân mới thật sự xuất hiện. Từ xa đến gần, từ ngoại hình đến phong cách, nhà thơ mới từng bước từng bước giới thiệu về họ tên, về gia thế, về học vấn, về tài năng của “khách". Văn nhân trước mặt hai ả tố nga là một “thiên tài", một mẫu người lý tưởng của thời đại:
Nguyên người quanh quất đâu xa,
Họ Kim tên Trọng vốn nhà trâm anh.
Nền phú hậu, bậc tài danh,
Văn chương nết đất, thông minh tính trời.
Phong tư tài mạo tót vời
Vào trong phong nhã, ra ngoài hào hoa.
