Bản thảo Rohonc: Bản thảo Voynich "hàng rẻ tiền", hay hơn thế nữa?

Ngay cả những người chỉ biết sơ sơ về những bí ẩn trên thế giới chắc cũng đã từng nghe đến Bản thảo Voynich, một bản thảo thú vị (hoặc là giả mạo) được viết bằng một thứ ngôn ngữ mà không ai đọc được, miêu tả một thế giới kỳ ảo chẳng giống gì những gì chúng ta biết ngày nay. Nó thường đứng đầu danh sách những bí ẩn lớn nhất thế giới, thu hút mọi người với những kiến thức kỳ bí và các thuyết âm mưu từ việc che giấu thời Trung cổ đến sự can thiệp của người ngoài hành tinh.

Tất nhiên, Bản thảo Voynich không phải là bản thảo bí ẩn duy nhất đang lưu hành. Trang Wikipedia về Hệ thống chữ viết chưa được giải mã liệt kê gần một trăm chữ viết, khắc chữ, và những thứ tương tự đang trôi nổi xung quanh. Phần lớn trong số này là từ thời tiền sử, hoặc ở châu Á, hoặc châu Mỹ, nơi lịch sử đã ngăn cản chúng để lại đủ bằng chứng để được giải mã trong thời hiện đại. Đối với nhiều ngôn ngữ này, ngay cả khi chúng ta không biết chính xác cách đọc chúng, chúng ta vẫn có ý niệm khá tốt về chúng là gì. Tuy nhiên, vẫn còn một vài hệ thống chữ viết mà chúng ta thực sự không biết nhiều lắm.

Có niên đại trẻ hơn một chút so với ngày (được cho là) của Bản thảo Voynich, Bộ luật Rohonc cũng không kém phần hấp dẫn. Nó dài 448 trang, với cả những thứ có vẻ là chữ cái, và 87 bức vẽ bao gồm cả cảnh đời thường và tôn giáo. Trong số các cảnh tôn giáo, các biểu tượng không chỉ bao gồm thánh giá Kitô giáo, mà còn cả các biểu tượng ngoại giáo và Hồi giáo, cho thấy một môi trường nơi cả ba cùng tồn tại. Tuy nhiên, vẫn chưa có nhiều tiến bộ trong việc tìm hiểu lịch sử của Bộ luật Rohonc, và thậm chí còn ít tiến bộ hơn trong việc đọc nó.

Bộ luật

Bộ luật được đặt tên theo thành phố Rohonc, Hungary [Rechnitz hiện đại, Áo], nơi nó được phát hiện vào năm 1838 trong thư viện của Gusztáv Batthyány, một Bá tước Hungary. Sau đó, nó được tặng cho Viện Hàn lâm Khoa học Hungary, cùng với toàn bộ thư viện của Batthyány, nơi nó vẫn còn đến ngày nay.

Thật không may, người ta không biết nhiều về bộ luật trước khi nó được "phát hiện" vào năm 1838. Một số người đã liên kết nó với một mục trong danh mục năm 1743 của thư viện Batthyány mô tả nó là một cuốn sách cầu nguyện Hungary, khổ duodecimo. Mặc dù kích thước này là chính xác, và các hình ảnh tôn giáo có trong sách khiến nó có thể được hiểu là một cuốn sách cầu nguyện, nhưng mô tả mơ hồ trong danh mục khiến việc xác định này là không thể. Ngoài mục nhập danh mục tiềm năng, các nhà nghiên cứu đã xác định giấy có thể là giấy Venice, được làm vào khoảng những năm 1530. Tất nhiên, điều này không nhất thiết có nghĩa là Bộ luật được viết vào ngày đó, và một số nhà nghiên cứu (đặc biệt là Benedek Lang, người viết hoàn toàn bằng tiếng Hungary, vì vậy kiến thức của tôi về học thuật của ông ấy là gián tiếp) tin rằng nó được viết vào cuối thế kỷ XVI hoặc XVII. Người ta cũng cho rằng, ngay cả khi chính Bộ luật Rohonc có thể có niên đại từ những năm 1530 (hoặc muộn hơn), văn bản bên trong đã được sao chép từ một tác phẩm trước đó. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có tác phẩm nào được đề xuất là văn bản gốc.

Như đã đề cập trước đó, Bộ luật Rohonc có 448 trang, mặc dù người ta cho rằng các trang có thể bị đánh số sai, và một số trang bị thiếu. Nó khá nhỏ, có kích thước khoảng 12 x 10 cm, và mỗi trang có từ chín đến mười bốn hàng ký hiệu/chữ cái/v.v. Những dòng "chữ cái" này được căn lề phải, và dòng cuối cùng đôi khi bị rút ngắn, cho thấy cuốn sách được viết từ phải sang trái, từ trên xuống dưới, giống như tiếng Ả Rập hoặc tiếng Do Thái hiện đại.

Bộ luật Rohonc có rất nhiều ký hiệu/chữ cái/v.v., với hầu hết các nhà nghiên cứu đồng ý rằng có 792 ký hiệu riêng biệt trong sách. Hầu hết các ký hiệu này được sử dụng với sự lặp lại ít, dẫn đến các nhà nghiên cứu cho rằng đây không phải là bảng chữ cái, mà là một hệ thống âm tiết (hiragana và katakana của Nhật Bản hiện đại), hoặc một hệ thống chữ viết tượng hình (chữ Hán). Chữ viết khá tốt, nhưng có một vài chỗ bị xóa.

Ngoài chữ viết, Bộ luật Rohonc có 87 bức vẽ được mô tả là "khá xa so với các chuẩn mực thẩm mỹ của văn hóa phương Tây hiện đại" bởi một bài báo năm 2018 về Bộ luật. Đây có thể là lý do cho việc nghiên cứu tương đối ít, vì, không giống như bản thảo Voynich có những miêu tả công phu về những vùng đất kỳ ảo, các bức vẽ của Bộ luật Rohonc có thể được mô tả là nghiệp dư. Một số bức vẽ đã được xác định là một số cảnh dễ nhận biết, chẳng hạn như một vài bức vẽ miêu tả Cuộc khổ nạn của Chúa Kitô, hoặc những bức khác có thể miêu tả các cảnh tôn giáo rộng hơn, nhưng hầu hết đều quá đơn giản để dễ dàng xác định câu chuyện đằng sau chúng.

Bây giờ chúng ta đã xác định được Bộ luật Rohonc là gì, vẫn còn một vài câu hỏi quan trọng - cụ thể là, Bộ luật này nói gì?

Các giả thuyết

Một trò bịp bợm

Theo Wikipedia, hầu hết các học giả Hungary hiện đại tin rằng Bộ luật Rohonc là một trò bịp bợm. Károly Szabó, một nhà sử học Hungary, cho rằng bộ luật là một trò bịp bợm của Sámuel Literáti Nemes, một kẻ làm giả nổi tiếng hoạt động trong những năm 1830. Là người sáng lập Thư viện Quốc gia ở Budapest, những tác phẩm giả mạo của ông đã thuyết phục được một số học giả nổi tiếng nhất thời đó. Quan điểm này đã được hầu hết các học giả duy trì, mặc dù không có bằng chứng nào hiện có thực sự liên kết Nemes với Bộ luật Rohonc.

Vô nghĩa

Một khả năng khác đã được nêu ra là Bộ luật hoàn toàn vô nghĩa. Có lẽ không phải là một trò bịp bợm theo nghĩa là nó được tạo ra với ý định lừa dối, mà được tạo ra như một tác phẩm vô nghĩa, hoặc để cho vui, hoặc là tác phẩm của một người bị bệnh tâm thần.

Lời giải thích này cho văn bản đã bị bác bỏ phần lớn, vì các phân tích bằng máy tính cho thấy sự thường xuyên trong văn bản cho thấy có một hệ thống ý nghĩa cơ bản được mã hóa, nhưng chính xác những điều đó là gì vẫn chưa rõ ràng.

Một mật mã

Ý tưởng về Bộ luật Rohonc được viết bằng một ngôn ngữ mã hóa là ý tưởng được Gábor Tokai và Levente Zoltán Király nêu ra trong bài báo năm 2018 của họ, nơi họ tuyên bố đã giải mã được một phần lớn văn bản. Xây dựng dựa trên một bài báo năm 1970 tuyên bố đã xác định được một số con số nhất định trong văn bản, phần lớn công việc của họ trong bài báo này đến từ việc xác định các bức vẽ trong Bộ luật là các cảnh trong Kinh thánh, và sử dụng điều đó để tìm tên tương ứng của các nhà truyền giáo và các nhân vật khác từ Kinh thánh. Từ đó, họ sử dụng các câu trích dẫn từ Kinh thánh như một loại "Đá Rosetta" để giải mã văn bản, và dường như đã đạt được tiến bộ khá tốt. Mật mã này là theo từng từ, và mỗi ký hiệu tương ứng với một từ cụ thể (hoặc cụm từ, chẳng hạn như Đức Trinh Nữ Maria). Họ tuyên bố rằng Bộ luật Rohonc là một cuốn kinh nguyện Công giáo khá điển hình, và phần lớn bao gồm việc diễn giải lại các văn bản Tân ước, nhưng cũng có một số tài liệu không thuộc Kinh thánh, như lời cầu nguyện. Họ xác định ngày tạo ra Bộ luật là năm 1593.

Tuy nhiên, lời giải thích này đã không được tất cả mọi người chấp nhận. Có một số phần vẫn chưa được dịch, và có một số vấn đề với cách giải thích này. Ví dụ, bằng cách sử dụng hệ thống của Tokai và Kiraly, có một phần được dịch tuyên bố rằng Phúc âm Mác có 25 chương (nó có 16 chương). Ngoài ra, toàn bộ hệ thống này phần lớn dựa trên tuyên bố rằng a) các bức vẽ có thể được xác định chính xác với các câu chuyện trong Kinh thánh, và b) các bức vẽ thực sự có liên quan đến văn bản. Cả hai tác giả đều hứa sẽ xuất bản thêm về điều này, nhưng dường như cả hai đều chưa làm.

Ngay cả khi Bộ luật Rohonc được viết bằng mật mã, nó vẫn để lại một câu hỏi chưa được giải đáp - tại sao? Theo tôi được biết, không có sự đàn áp rộng rãi đối với người Công giáo trong khu vực có thể khuyến khích mọi người trốn tránh và tạo ra những tác phẩm bí ẩn như vậy. Nếu đó thực sự là một cuốn kinh nguyện Công giáo bình thường, tại sao không viết nó bằng tiếng Hungary bình thường?

Một ngôn ngữ khác

Theo tôi, ý tưởng thú vị nhất về Bộ luật Rohonc là nó được viết bằng một ngôn ngữ khác. Một số ứng cử viên khác nhau đã được đề xuất để xác định, từ tiếng Hungary cổ đến tiếng Hindi, mỗi loại đều có mức độ tin cậy khác nhau.

Ngôn ngữ đầu tiên được đề xuất là một ứng cử viên tiềm năng cho Bộ luật Rohonc là tiếng Hungary cổ. Người ta đã tìm thấy sự tương đồng giữa chữ viết Rohonc và chữ viết Hungary cổ, và tiếng Hungary cổ cũng được viết từ phải sang trái. Tuy nhiên, một phân tích bằng máy tính về Bộ luật được thực hiện vào năm 1970 đã không tìm thấy bằng chứng về các kết thúc trường hợp, một điều đặc trưng của ngôn ngữ Hungary, nhà nghiên cứu sau đó đề xuất rằng nó có thể được viết bằng một ngôn ngữ khác.

Một trong những giả thuyết ngôn ngữ kỳ lạ hơn là một ngôn ngữ Sumer-Hungary được đề xuất, dựa trên lý thuyết giả khoa học bị bác bỏ rộng rãi rằng ngôn ngữ Hungary bắt nguồn từ tiếng Sumer. Bản "dịch" được gọi là này đã được Attila Nyíri thực hiện, người đã lật ngược các trang, xác định một chữ ghép Sumer, kết nối các ký hiệu khác với các chữ cái La tinh bằng sự tương đồng, dịch cùng một ký hiệu bằng các chữ cái khác nhau, hoặc cùng một chữ cái tương ứng với nhiều ký hiệu, và sắp xếp lại các chữ cái để tạo ra một bản dịch có tính chất phụng vụ. Rõ ràng, phương pháp luận khá kém này dẫn đến việc toàn bộ lý thuyết này bị bác bỏ.

Một giả thuyết ngôn ngữ hợp lý hơn một chút là Bộ luật được viết bằng phương ngữ Dacia của tiếng Latin thông tục, hoặc tiếng Romania cổ. Mặc dù có vẻ dễ hiểu hơn một chút về cách một cuốn sách được viết bằng tiếng Romania cổ lại xuất hiện ở Hungary, nhưng cuốn sách này sẽ đại diện cho một hình thức chưa được chứng thực của ngôn ngữ Romania, vốn được ghi chép khá tốt, và không phù hợp với niên đại của cuốn sách này không sớm hơn những năm 1530 (mặc dù, nó có thể là bản sao của một tác phẩm trước đó). Giống như giả thuyết Sumer-Hungary, bản dịch này cũng dựa trên phương pháp luận kém, và tạo ra một bản dịch về lịch sử thời Trung cổ sớm của người Vlachs, vốn không có gì giống với các bức vẽ có trong văn bản.

Người ta cũng cho rằng Bộ luật Rohonc được viết bằng một biến thể chưa được chứng thực của chữ viết Brahmi, như Mahesh Kumar Singh đã tuyên bố. Ông đã chuyển ngữ 24 trang đầu tiên sang tiếng Hindi, và sau đó dịch sang tiếng Hungary. Bản dịch được tạo ra cho thấy sự bắt đầu của một tác phẩm kinh ngoại chưa được biết đến về thời thơ ấu của Chúa Giêsu. Phương pháp luận và bản dịch của Singh đã bị chỉ trích mạnh mẽ.

Kết luận

Đối với tôi, câu trả lời có vẻ hợp lý nhất là đó là một mật mã, và hệ thống của Tokai và Kiraly dường như đã đến gần nhất với một bản dịch thực sự, ngay cả khi nó không hoàn hảo, và để lại một số câu hỏi chưa được giải đáp, đặc biệt là động cơ đằng sau việc tạo ra một tác phẩm như vậy sẽ là gì.

Tôi hy vọng Tokai và Kiraly sẽ sớm xuất bản thêm, và có lẽ chúng ta sẽ có thể giải quyết bí ẩn này. Bạn nghĩ sao?

https://en.wikipedia.org/wiki/Undeciphered_writing_systems#

https://en.wikipedia.org/wiki/Rohonc_Codex#

https://www.ancient-origins.net/artifacts-ancient-writings/ancient-text-baffled-researchers-indecipherable-rohonc-020160

https://ep.liu.se/ecp/158/006/ecp19158006.pdf

https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01611194.2022.2026841 - đây là một bài báo học thuật và có thể bị thu phí đối với người dùng :(

https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01611194.2018.1449147 - đây là một bài báo học thuật và có thể bị thu phí đối với người dùng :(