TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN CÔNG NGHỆ 6 THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Bộ môn Công nghệ kiến thức rất phong phú, có ứng dụng vào thực tế rất cao. Môn Công nghệ đề cập tới tri thức, kỹ năng về công nghệ trong phạm vi gia đình, những nguyên lý cơ bản về các quá trình sản xuất chủ yếu, cơ sở ban đầu về thiết kế kỹ thuật, phương pháp lựa chọn nghề cùng với thông tin về các nghề nghiệp thuộc các lĩnh vực sản xuất chủ yếu thông qua các chủ đề: Công nghệ trong gia đình. Nông - Lâm nghiệp và Thuỷ sản. Công nghiệp và thiết kế kỹ thuật. Công nghệ và hướng nghiệp, tiếp cận giáo dục STEM và cuộc cách mạng Công nghiệp 4.0.

Vậy làm thế nào để những giờ học Công nghệ là những giờ học nhẹ nhàng, hấp dẫn và thiết thực, đánh thức ở học sinh niềm đam mê, khơi dậy ở các em tính sáng tạo và khả năng làm chủ kiến thức. Để làm được điều đó người giáo viên cần tạo được một tâm lý thoải mái, tự tin, truyền được cảm hứng thì các em mới phát huy tốt khả năng tư duy sáng tạo của mình. Trong dạy học, bước khởi đầu của một tiết học sẽ tạo tiền đề vững chắc, là bước “trải đệm” để dẫn dắt HS vào bài mới tốt hơn. Là hoạt động khởi đầu nên có tác động đến cảm xúc, trí tuệ của người học trong toàn tiết học. Nếu tổ chức tốt hoạt động này sẽ tạo ra một tâm lý hưng phấn, tò mò, yêu thích khám phá lôi kéo học sinh tham gia vào hoạt động học tập mà không hề hay biết. Giờ học cũng bớt đi sự căng thẳng khô khan.

Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu và thực nghiệm, tôi nhận thấy tầm quan trọng của hoạt động khởi động có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ tiến trình tiết dạy, ảnh hưởng lớn đến việc chủ động, sẵn sàng tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Do đó Tôi xin được chia sẻ với các thầy cô đồng nghiệp các biện pháp tạo hứng thú học tập môn Công nghệ 6 thông qua hoạt động khởi động (Mở đầu) mà tôi đã áp dụng trong năm học 2023-2024 và mang lại hiệu quả cao.

Biện pháp 1: Khởi động bằng phương pháp trực quan (xem video, tranh ảnh, nghe nhạc).

- Kiểm tra bài cũ và hoạt động khởi động

* Hình thức cũ: GV đọc câu hỏi

Gọi HS trả lời

Sau đó GV thuyết trình để dẫn dắt vào bài.

* Hình thức mới:

GV sử dụng phương pháp trực quan xem video để bước đầu giúp học sinh nhận ra nội dung kiến thức bài học mà các em sắp được học. Bên cạnh đó, còn tạo tâm lý thoải mái, phấn khởi, học sinh hào hứng học tập hơn, giải tỏa tâm lý mệt mỏi, căng thẳng tinh thần do giờ học trước hoặc mệt mỏi do hoàn cảnh xung quanh gây ra.

Ví dụ minh họa: Tổ chức hoạt động dẫn nhập bài 3 “Ngôi nhà thông minh” môn công nghệ lớp 6

GV tổ chức cho HS xem video về “ Ngôi nhà thông minh”.

a)Mục tiêu: Tạo hứng thú học tập cho HS.

- HS sẽ mô tả và nhận diện được những đặc điểm của ngôi nhà thông minh.

- Rèn kỹ năng trình bày, trao đổi vào thảo luận.

b) Phương pháp/kỹ thuật dạy học:Dạy học hợp tác, dạy học trực quan (Học sinh hoạt động cá nhân).

c) Phương tiện:Máy chiếu.

d) Tiến trình hoạt động:

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV: Trình chiếu video clip về ngôi nhà thông minh:

Em thấy có gì đặc biệt trong ngôi nhà đó hay công nghệ đã mang lại sự tiện nghi trong ngôi nhà như thế nào?

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS xem video và nhận diện những đặc điểm của ngôi nhà thông minh.

* Bước 3: Báo cáo kết quả

- GV gọi HS trả lời câu hỏi theo yêu cầu của GV.

- GV gọi 1 HS khác nhận xét.

* Bước 4: Đánh giá tạo tình huống vào bài

- GV tổng hợp, giới thiệu bài.

Công nghệ đã mang lại rất nhiều tiện nghi cho ngôi nhà, một ngôi nhà thông minh liệu có phải là những ngôi nhà sẽ được trang bị những hệ thống tiện nghi này? Vậy thế nào là ngôi nhà thông minh? Và ngôi nhà thông minh có những đặc điểm gì?

Bài học ngày hôm nay Thầy và các em sẽ cùng tìm hiểu.

Biện pháp 2: Khởi động bằng hình thức vận dụng có liên hệ thực tế hoặc từ những mẫu vật là sản phẩm các em đã chuẩn bị

Ví dụ minh họa: Khi dạy bài “Mối ghép cố định, mối ghép không tháo được” môn công nghệ lớp 8

* Hình thức cũ:

GV đặt vấn đề: Vải thường dùng trong may mặc rất đa dạng và phong phú về chủng loại, màu sắc. Dựa vào nguồn gốc của sợi vải, chúng được chia thành 3 nhóm chính Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu nội dung này.

* Hình thức mới: Sử dụng mẫu vật các em tự chuẩn bị.

a) Mục tiêu:

- Tạo hứng thú học tập cho HS

- Rèn kỹ năng trình bày, trao đổi vào thảo luận.

b) Phương pháp/ kỹ thuật dạy học: Dạy học hợp tác, dạy học trực quan (Học sinh hoạt động nhóm).

c) Phương tiện, đồ dùng : Các mẫu vật trực quan

Mẫu vật trực quan về nguồn gốc vải sợi tơ tằm

d) Tiến trình hoạt động

* Bước 1: Giao nhiệm vụ:

-GV yêu cầu HS chuẩn bị các mẫu vật về các loại vải: Vải sợi tự nhiên, vải sợi hoá học, vải sợi pha...(HS đã chuẩn bị trước ở nhà).

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh các nhóm quan sát các loại vải đã chuẩn bị, cùng trao đổi để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên và ghi vào phiếu học tập.

* Bước 3: Báo cáo kết quả

- Giáo viên sử dụng máy chiếu vật thể, chiếu kết quả thảo luận của các nhóm.

- GV yêu cầu đại diện nhóm giải thích câu trả lời của nhóm mình.

- Các HS khác nhận xét và phản biện.

* Bước 4. Đánh giá, tạo tình huống vào bài mới:

Giáo viên đánh giá hoạt động của học sinh; từ phần trả lời của học sinh để dẫn dắt tạo nên tình huống vào bài mới.

Biện pháp 3: Khởi động bằng trò chơi

Ví dụ minh họa: Khi dạy bài “Thực phẩm và dinh dưỡng” môn công nghệ lớp 6.

a).Mục tiêu:

Tạo không khí học tập tích cực, thoải mái và định hướng vào nội dung của bài dạy.

b).Phương pháp: Nhóm phương pháp trực quan tổ chức dưới dạng trò chơi

c).Hình thức: Hoạt động cá nhân

d).Tiến trình hoạt động

Bước 1: Giao nhiệm vụ:

- Giáo viên tạo trò chơi với tên gọi “Đuổi hình bắt chữ”.(các trò chơi khác có USB kèm theo)

- HS quan sát hình ảnh và ghép các từ lại tạo thành tên món ăn, thức uống?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

-HS tham gia chơi và trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả

GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi của mình.

Các HS khác nhận xét và phản biện.

Bước 3: Đánh giá và tạo tình huống vào bài

GV yêu cầu các HS khác nhận xét và phản biện.

Bước 4. Đánh giá, tạo tình huống vào bài mới.

Giáo viên đánh giá hoạt động của học sinh; từ phần trả lời của học sinh để dẫn dắt tạo nên tình huống vào bài mới.

Khởi động bằng trò chơi

GV định hướng vào bài: Các em có biết để tạo ra được những món ăn, thức uống trên chúng ta cần nguyên liệu là các loại thực phẩm. Vậy thực phẩm có vai trò như thế nào với cơ thể chúng ta? Để biết được thì cô và các em cùng vào tìm hiểu bài hôm nay.

Biện pháp 4: Khởi động bằng cách đưa ra tình huống có vấn đề

Ví dụ minh họa: Khi dạy bài “Sử dụng và bảo quản trang phục” môn công nghệ lớp 6

a) Mục tiêu:

- HS nhận biết được vai trò và sự đa dạng của trang phục trong cuộc sống.

- Biết sử dụng đúng, hiệu quả các loại trang phục theo từng mục đích.

- Tình huống có vấn đề được tạo ra nhằm kích thích tư duy phản biện của HS ngay từ đầu và tạo tâm thế tò mò để HS nhập cuộc bài mới.

* Phương pháp: Tạo tình huống có vấn đề

* Hình thức: Thảo luận nhóm

* Tiến trình hoạt động

Khi tổ chức dạy nội dung : “Lựa chọn trang phục” giáo viên tạo ra tình huống có vấn đề cho 2 nhóm thảo luận . Có 2 ý kiến về việc lựa chọn và sử dụng trang phục trong đời sống hiện nay:

Ý kiến thứ nhất cho rằng: Sử dụng trang phục phù hợp là mặc theo đúng mốt, đắt tiền, hợp xu thế thời trang.

Ý kiến thứ 2 cho rằng: Sử dụng trang phục phù hợp sẽ góp phần tôn lên vẻ đẹp của người mặc, phù hợp với đặc điểm và hoàn cảnh.

Em đồng tình với quan điểm nào? Giải thích vì sao?

Sau khi tạo tình huống có vấn đề, giáo viên hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm và để tăng kịch tính, giáo viên định hướng mỗi nhóm thiên về một ý kiến và mời hai nhóm báo cáo kết quả thảo luận bằng việc bước vào cuộc đối đáp tranh luận về tình huống trên. HS có thể trình bày dựa trên phần nghiên cứu bài mới và kiến thức hiểu biết xã hội của mình. GV tổ chức HS thảo luận và tranh luận, trên cơ sở đó định hướng vào bài mới.

Việc chúng ta lựa chọn và sử dụng trang phục như thế nào là phù hợp không phải ai cũng biết. Vậy khi lựa chọn và sử dụng trang phục chúng ta nên chú ý những gì? Làm thế nào để lựa chọn, sử dụng trang phục phù hợp với bản thân mình? Làm thế nào để giữ gìn được trang phục bền đẹp? Thầy và các em sẽ cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay.

Một số hình ảnh minh hoạ

Năm học 2022 - 2023 và năm học 2023 - 2024 tôi đã áp dụng giải pháp này vào dạy học bộ môn Công nghệ đặc biệt là Công nghệ lớp 6. Kết quả là tỉ lệ khá giỏi đã được tăng lên, tỉ lệ trung bình, yếu kém đã giảm. Đặc biệt hơn là ý thức tự giác học tập của các em được nâng cao, ở các em bộc lộ những phẩm chất tốt như tự giác, trung thực, chăm chỉ, có trách nhiệm với nhiệm vụ học tập được giao. Năng lực học tập cũng không ngừng phát triển đặc biệt là các năng lực đặc thù môn Công nghệ. Các em nắm được tốt hơn các yêu cầu cần đạt cơ bản của từng bài học, từng chủ đề của môn học, tự tin trong hoạt động nhóm, trong nhận xét đánh giá về các sản phẩm học tập của cá nhân và của nhóm bạn. Biết vận dụng những kiến thức đã học ở trường lớp áp dụng vào cuộc sống, biết làm những tuyên truyền viên, tuyên truyền, hướng dẫn mọi người biết sử dụng năng lượng trong gia đình; biết bảo quản và chế biến thực phẩm đúng cách; lựa chọn và sử dụng trang phục phù hợp đặc điểm và đúng hoàn cảnh; biết lựa chọn và sử dụng đúng, an toàn một số đồ dùng điện trong gia đình.

Giáo viên

Nguyễn Minh Tuấn