Nguồn: Ngày ngày viết chữPhoto by Jeeray Tang on Unsplash
★ Món xúp ★
Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên giảng: Xúp (danh từ), là “món ăn lỏng kiểu Âu, nấu bằng thịt hoặc cá với rau, đậu, có thêm gia vị”. Trong Từ điển này không có ghi nhận từ “súp” với nghĩa là loại món ăn lỏng đang xét ở đây.
“Xúp” là từ mượn gốc Pháp, tiếng Pháp viết “soupe”, phiên âm là /sup/ và phát âm là “xúp” trong tiếng Việt.
Với cách đọc “súp”, có thể xét chữ “súp lơ” - cũng là từ mượn gốc Pháp với cách viết trong tiếng Pháp là “chou-fleur”, phiên âm là /ʃuflœʀ/, phát âm giống như là “súp lơ”. Từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên ghi nhận hai cách viết của từ này là “súp lơ” và “suplơ”, không có cách viết “xúp lơ” hay “xuplơ”, cũng như “soupe” là “xúp” chứ không có “súp” vậy.
Đối với từ mượn gốc Pháp, dễ thấy các trường hợp có âm gốc là “ch” trong tiếng Pháp thì khi sang tiếng Việt đều phát âm là /s/, như “chef” >> “sếp”, “chapeau” >> “sapô” (từ chuyên môn hay dùng trong ngành báo chí để chỉ đoạn văn mở đầu một bài viết). Còn các trường hợp có âm gốc là “s” trong tiếng Pháp thì khi sang tiếng Việt đều phát âm là /x/, như “sauce” >> (nước) “xốt”, “sandale” >> “xăng-đan”.
Cũng nói thêm rằng, theo giáo sư Lê Trung Hoa, các từ mà âm gốc là “ch” hoặc “sh” thì phiên là “s” (short >> (quần) soóc (cũng nói là quần soọc)); còn các từ mà âm gốc là “s”, “x”, “c” thì phiên là “x” (oxy >> ô-xi, ciné >> xi-nê).
(Tái bút: Dẫu biết rằng nói về ngôn ngữ thì có rất nhiều vấn đề, đôi khi do sở thích, cảm thấy viết thế này hay hơn, đẹp hơn, ngon hơn, đôi khi lại do quan điểm chưa thống nhất về từ mượn, rằng đã mượn thì không có quy chuẩn này nọ kia ấy, đều do lựa chọn và quan điểm của mỗi người thôi. Nhưng mà, thiết nghĩ tiếng nói có trước, chữ viết có sau, nên dầu gì thì chính tả vẫn là nên theo chính âm vậy.)
