Soạn bài: Tổng kết về từ vựng - tiếp theo (siêu ngắn)
I. Từ tượng thanh và từ tượng hình
Câu 1 (trang 146 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1)
- Từ tượng thanh là mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người.
- Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật.
Câu 2 (trang 146 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1)
Mèo, bê, tu hú, ba ba, tắc kè, bò, chim cu,…
Câu 3(trang 146 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1)
lốm đốm, lê thê, loáng thoáng, lồ lộ => miêu tả đám mây đầy sinh động có những biến đổi cả về hình dáng, màu sắc
II. Một số phép tu từ từ vựng
Câu 1 (trang 147 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1)
So sánh
đối chiếu sự vật này với sự vật khác có nét tương đồng nhằm làm rõ sự vật, tăng tính gợi cảm
Nhân hóa
gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó.
ẩn dụ
gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,... bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người; làm cho thế giới loài vật, cây cối,... trở nên gần gũi với con người.
Hoán dụ
gọi tên sự vật này bằng tên của một sự vật khác có quan hệ gần gũi.
Nói quá
phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
Nói giảm nói tránh
dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển nhằm tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự
Điệp ngữ
lặp lại từ ngữ (hoặc cả một cụm) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh.
Chơi chữ
lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước, làm câu văn hấp dẫn và thú vị.
Câu 2 (trang 147 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1)
Đặc sắc nghệ thuật của những câu thơ là :
a. - Ẩn dụ : Hoa, cánh ngầm ý chỉ nàng Thúy Kiều và cuộc đời của nàng (cái bé nhỏ, thoảng qua)
Lá, cây : ngầm ý chỉ gia đình Kiều và cuộc sống của họ (cái căn bản, lâu dài)
→ Thúy Kiều bán thân để cứu lấy gia đình mình
b. - So sánh : tiếng đàn của nàng Kiều với tiếng hạc, tiếng suối, tiếng gió thoảng, tiếng mưa của trời.
→ Nét tài hoa trong tiếng đàn của nàng Kiều
c. - Nói quá : sắc đẹp của Kiều quá tuyệt sắc khiến hoa ghen, liễu hơn
→ Khẳng định vẻ đẹp hiếm có của Kiều
d. - Nói quá : gác kinh nơi Kiều bị giam và nơi chàng Thúc đọc sách gần nhau nhưng được nói quá cách xa vạn dặm.
e. - Chơi chữ : tài và tai
→ Cuộc đời ngang trái của kẻ tài hoa
Câu 3 (trang 147 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1)
a. - Phép điệp: điệp từ “còn”, dùng từ đa nghĩa “say sưa”.
- Tác dụng: thể hiện được tình cảm vô cùng kín đáo lại rất tế nhị
b. - Phép nói quá: đá núi to mà gươm có thể mài mòn, nước sông nhiều mà voi cũng uống cạn.
- Tác dụng: diễn tả sự lớn mạnh của nghĩa quân Lam Sơn.
c. - Phép so sánh: tiếng suối trong như tiếng hát.
- Tác dụng : sự tinh tế của tác giả, âm thanh đầy sinh động, gần gũi với con người
d. - Phép nhân hóa:ánh trăng như tri kỉ “nhòm”; “ngắm”
- Tác dụng: trăng sống động, gần gũi với con người hơn
e. - Phép ẩn dụ: em bé trên lưng là mặt trời của mẹ.
- Tác dụng: em bé chính là nguồn sống của đời mẹ
Tham khảo toàn bộ: Soạn văn 9 siêu ngắn tập 1
