KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TIỂU HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT NĂNG LỰC MÔN TIẾNG VIỆT

KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TIỂU HỌC

THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT NĂNG LỰC MÔN TIẾNG VIỆT

Năm học 2021-2022 là năm học thứ hai thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 (GDPT 2018) đối với cấp tiểu học. Định hướng chung của đổi mới chương trình là hướng đến phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh (HS). Xuất phát từ yêu cầu đổi mới, việc dạy học hướng tới đáp ứng nhu cầu phát triển của từng cá nhân học sinh được chú trọng, đòi hỏi giáo viên (GV) phải nâng cao năng lực kiểm tra đánh giá học sinh theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực.

Căn cứ tình hình thực tiễn, trước những yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa, giáo viên cũng cần phải đổi mới để đáp ứng nhiệm vụ dạy và học. Việc đổi mới phải được thực hiện một cách toàn diện, từ phương pháp, hình thức tổ chức dạy học đến phương pháp kiểm tra, đánh giá HS theo hướng phát triển phẩm chất năng lực,…

Tiếng Việt là môn học thuộc lĩnh vực giáo dục ngôn ngữ và văn học. Đây là môn học mang tính công cụ và tính thẩm mĩ - nhân văn; giúp HS có phương tiện giao tiếp, làm cơ sở để học tập tất cả các môn học và hoạt động giáo dục khác trong nhà trường. Vì vậy, việc kiểm tra, đánh giá HS theo hướng phát triển phẩm chất năng lực môn Tiếng Việt đáp ứng đổi mới chương trình, sách giáo khoa luôn được quan tâm chú trọng.

Căn cứ để đánh giá kết quả giáo dục môn Tiếng Việt theo Chương trình GDPT 2018 là các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực được quy định trong chương trình tổng thể và chương trình môn học. Từ các yêu cầu cần đạt đó, GV sẽ lựa chọn sử dụng các phương pháp, hình thức kiểm tra đánh giá phù hợp.

Đối với môn Tiếng Việt, có hai hình thức kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS phù hợp với thực tiễn giáo dục là đánh giá quá trình (đánh giá thường xuyên) và đánh giá tổng kết (đánh giá định kỳ). GV sẽ lựa chọn các phương pháp kiểm tra, đánh giá phù hợp với mục đích, thời điểm và yêu cầu của từng hình thức đánh giá. Cụ thể:

Đánh giá thường xuyên (ĐGTX) là hoạt động ĐG diễn ra trong quá trình thực hiện hoạt động dạy học môn học, nó cung cấp thông tin cho GV về kết quả học của HS trong từng bài học, từ đó GV xác nhận sự tiến bộ của HS trong quá trình học, đồng thời GV điều chỉnh, cải thiện hoạt động dạy và hoạt động học để nâng cao chất lượng hoạt động này. Như vậy mục tiêu của ĐGTX là cải thiện chất lượng của hoạt động học và hoạt động dạy, là vì sự tiến bộ của HS mà không nhằm mục tiêu đưa ra kết luận về xếp loại HS. Do có mục tiêu về xác nhận sự tiến bộ của HS nên ĐGTX trên lớp cần có sự tham gia của HS, nghĩa là chủ thể của ĐGTX gồm cả GV và HS.

ĐGTX trong môn Tiếng Việt sử dụng những phương pháp và kĩ thuật đánh giá sau:

Nhóm phương pháp kiểm tra viết:Kiểm tra viết là phương pháp KTĐG trong đó HS viết câu trả lời cho các câu hỏi, vấn đề có trong chương trình học. Đây là nhóm PPĐG kiểu truyền thống. Kĩ thuật đánh giá bằng kiểm tra viết bao gồm 2 hình thức phổ biến: câu hỏi trắc nghiệm lựa chọnvà câu hỏi tự luận.

Khi sử dụng phương pháp này, GV cần dùng những kĩ thuật sau: GV viết nhận xét vào bài làm của HStrong vở, trong bài kiểm tra về đọc hiểu, về sử dụng kiến thức tiếng Việt (từ và câu), về viết đoạn văn, bài văn;HS viết nhận xét vào bài làm của bạnkhi được GV yêu cầu HS đánh giá lẫn nhau;HS viết cảm nghĩ hoặc thu hoạchsau khi đọc một bài văn hoặc một truyện hay; HS làm bài kiểm tra ngắn về đọc hiểu, sử dụng từ và câu (bài kiểm tra khoảng 30-40 phút). Trong bài kiểm tra ngắn có dùng loại câu hỏi trắc nghiệm lựa chọn, loại câu hỏi tự luận hạn chế.

Nhóm phương pháp quan sát:là nhóm phương pháp GV sử dụng để thu thập thông tin phục vụ cho kiểm tra đánh giá. Việc quan sát của GV tập trung vào: các hoạt động của HS (đọc thành tiếng, nói, nghe, quá trình thực hiện từng bước của một hoạt động viết bài văn, chuẩn bị cho một bài trình bày ...); sản phẩm do HS làm ra như bài báo tường, hồ sơ học tập của cá nhân hoặc của nhóm, sổ tay chính tả do HS tự làm, ...

Ở nhóm phương pháp này, GV cần dùng những kĩ thuật ghi chép sự kiện hàng ngày để ĐG kĩ năng nghe - nói tương tác của một số HS yếu về kĩ năng nghe nói tương tác; phiếu quan sát để kiểm tra kĩ năng đọc thành tiếng, kĩ năng nói độc lập của HS; bảng kiểm để kiểm tra các bước HS thực hiện hoạt động viết đoạn văn, bài văn,...

Nhóm phương pháp vấn đáp:vấn đáp là phương pháp GV đặt câu hỏi để HS trả lời hoặc GV đặt câu hỏi để HS nêu lại câu hỏi cho GV nhằm rút ra những kết luận, những kiến thức mới, những quy trình thực hiện mới mà HS cần nắm được để thực hiện. Vấn đáp không chỉ được dùng trong đánh giá kết quả học trong các bài học mà còn được dùng vào đánh giá cuối mỗi giai đoạn học. Có nhiều hình thức vấn đáp. Trong đánh giá kết quả học môn Tiếng Việt, hình thức vấn đáp củng cố và vấn đáp kiểm tra thường xuyên được dùng.

Đối với nhóm phương pháp này, GV cần dùng các kĩ thuật vấn đáp (đặt câu hỏi) củng cố, vấn đáp (đặt câu hỏi) kiểm tra để ĐG xem HS đã hiểu kiến thức, nắm được các thao tác của một kĩ năng ở mức nào, hệ thống kiến thức hoặc hệ thống các thao tác của kĩ năng HS còn chỗ nào yếu để GV kịp thời có kế hoạch điều chỉnh hoạt động dạy học trong các bài học đọc, học viết đoạn văn và bài văn, học kiến thức về tiếng Việt. Bên cạnh kĩ thuật đặt câu hỏi, GV còn cần dùng kĩ thuật nhận xét bằng lời để ĐG học sinh, nhằm thông báo cho HS biết em đã làm được những gì, những gì làm chưa tốt, nên làm gì để kết quả học tốt hơn

Nhóm phương pháp đánh giá hồ sơ học tập và sản phẩm học tập:Hồ sơ học tập là một bộ sưu tập tương đối có hệ thống về sản phẩm các hoạt động của HS. Hồ sơ học tập giúp GV đánh giá được sự tiến bộ của HS trong một thời gian học. Trong môn Tiếng Việt, GV có thể cho HS làm hồ sơ học tập để học đọc rộng các văn bản thuộc cùng một chủ đề. Nội dung của hồ sơ học tập trong môn Tiếng Việt là những sản phẩm của quá trình hoạt động học hoặc sản phẩm đã hoàn thành của HS (như: tranh, ảnh, phiếu ghi thông tin, bài đọc sưu tầm, bài viết, đoạn viết,...). Để đánh giá hồ sơ học tập của HS trong môn Tiếng Việt, GV cần dùng phương pháp quan sát thông qua phiếu quan sát, bảng kiểm để đánh giá.

Ở nhóm phương pháp này, GV cần dùng các công cụ bảng kiểm, phiếu quan sát để đánh giá hồ sơ của nhóm, của cá nhân về đọc mở rộng, về viết một kiểu bài; GV cần dùng rubric để đánh giá đoạn văn, bài văn của HS.

Ngoài ra, giáo viên có thể sử dụng một số kĩ thuật ĐGTX khác có liên quan đến cả 3 nhóm phương pháp quan sát, vấn đáp, viết bài như: Trò chơi, cuộc thi, xử lí tình huống, định hướng học tập, HS đánh giá lẫn nhau,...

Đánh giá định kỳ: là đánh giá kết quả giáo dục học sinh sau một giai đoạn học tập, rèn luyện, nhằm xác định mức độ hoàn thành nhiệm vụ học tập, rèn luyện của học sinh theo yêu cầu cần đạt và biểu hiện cụ thể về các thành phần năng lực của từng môn học, hoạt động giáo dục được quy định trong chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học và sự hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực học sinh

Trong môn Tiếng Việt, ĐGĐK sử dụng 2 phương pháp : phương pháp vấn đáp và phương pháp kiểm tra viết. Để xác nhận kết quả đọc thành tiếng, kết quả nói và nghe của HS, GV cần sử dụng phương pháp vấn đáp thông qua bài kiểm tra miệng (GV đưa ra yêu cầu, HS làm theo, GV đặt câu hỏi, HS trả lời). Để xác nhận kĩ năng đọc hiểu, năng lực sử dụng từ và câu, năng lực viết, GV cần sử dụng phương pháp đánh giá bằng bài kiểm tra viết.

Khi tìm hiểu, lĩnh hội để biết cách sử dụng các hình thức, phương pháp, kỹ thuật, công cụ dùng trong kiểm tra, đánh giá môn Tiếng Việt, GV cần tách biệt từng phương pháp, kỹ thuật, công cụ. Tuy nhiên khi vận dụng, để đạt được hiệu quả, giáo viên cần kết hợp nhiều hình thức, đánh giá (đánh giá thường xuyên, đánh giá định kì), nhiều phương pháp đánh giá (quan sát, ghi lại quá trình thực hiện, vấn đáp, trắc nghiệm kháchquan, tự luận, kiểm tra viết, bài tập thực hành, các dự án/sản phẩm học tập, thực hiện nhiệm vụ thực tiễn,...), nhiều kỹ thuật đánh giá (nhận xét bằng lời, viết nhận xét, phiếu quan sát, vấn đáp,…)./.

Một số hình ảnh hoạt động tập huấn, bồi dưỡng giáo viên

năm học 2021 - 2022