Hoàng Hải Thuỷ

TRẦN DẦN.GHI được xuất bản ở Paris năm 2001, sau khi Trần Dần từ trần ở Hà Nội. Ở Kỳ Hoa Đất Trích, tôi đọc GHI, nhớ lại chuyện xưa tôi thấy đau lòng.

Đá vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt, nước còn trau mặt với tang thương. Trong GHI, ngoài việc lên tiếng đầu hàng, hối lỗi, nhận tội, tự chửi rủa mình và mạt sát các bạn văn nghệ sĩ cùng nhóm, hết lời ca tụng Đảng, Trần Dần viết nhiều câu khinh bỉ “bọn miền Nam“, tức những người Quốc Gia Việt Nam Cộng Hòa, những người đã lên tiếng bảo vệ những văn nghệ sĩ Hà Nội trong nhóm gọi là Nhân Văn Giai Phẩm. Tôi sẽ kể lại những lời vô ơn, đểu giả, ngu ngốc ấy đúng như lời Trần Dần ghi trong GHI.

Tôi không thấy bực bội khi đọc trong GHI những lời Trần Dần viết về Quốc Gia VNCH của tôi, tôi chỉ thấy thất vọng, chán chướng, buồn nản, tôi thương hại những văn nghệ sĩ trong nhóm Nhân Văn Giai Phẩm — NVGP — nhất là ba ông Trần Dần, Hoàng Cầm, Lê Đạt, ba người từng được coi là “Những Kiện Tướng Nhân Văn Giai Phẩm.” Tôi thương hại họ và tôi thương hại tôi: trong nhiều năm tôi tưởng nhóm NVGP — rõ hơn là ba ông Trần Dần, Hoàng Cầm, Lê Đạt — là những người đàng hoàng, tư cách, can đảm — những kẻ sĩ Bắc Hà — những kẻ sĩ dám công khai chống lại Đảng Cộng Sản, dám lý luận đả kích chính sách lãnh đạo văn nghệ của Đảng, dám chấp nhận những hậu quả tai hại, nguy hiểm của việc họ làm!

GHI cho tôi thấy những văn nghệ sĩ NVGP tôi cảm phục trong một thời gian dài đến 40 năm đã đầu hàng Đảng, đúng ra là đầu hàng Tố Hữu. Không phải là tất cả, năm xưa ấy — những năm 1957, 1958, 1959 ở Hà Nội — có những văn nghệ sĩ bị đàn áp, bị tù đày, nhưng không đầu hàng Đảng, như Phan Khôi, Trương Tửu, Hữu Loan, Nguyễn Hữu Đang, Thụy An, Trần đức Thảo, nhưng ba người nổi tiếng nhất trong nhóm Nhân Văn Giai Phẩm là Trần Dần, Hoàng Cầm, Lê Đạt đã quì gối, rập đầu, uốn lưỡi nhận tội trước cái gọi là Đảng, trước bọn được gọi hết sức mơ hồ, mờ ám là “lãnh đạo“, rõ hơn là trước Tố Hữu.

Năm nay, 2008, tác phẩm TRẦN DẦN. THƠ được xuất bản ở trong nước — Nhà Xuất Bản Đà Nẵng — được đưa sang Hoa Kỳ bán với giá 20 Mỹ kim ở Cali, tôi viết bài “Đọc TRẦN DẦN. THƠ.” Tôi trích đăng ở đây vài đoạn trong bài tôi viết năm 2001 về quyển GHI của Trần Dần.

Đây là lời Trần Dần:

GHI. Trần Dần. Trg 226. Trích:

…Từ đầu năm (và cả trước nữa) tôi đã nhiều lần nói với những LĐạt, ĐđHưng, cả TDuy nữa, về những khuyết điểm, về những cái tội của NVGP, và của bản thân tôi.

Tôi đã đến với đồng chí THữu, nói như tuyên bố về việc học chính sách với thực tế. Thế tại sao đồng chí THữu là người quản lý việc học của Đảng, lại không mở cửa cho một người đã đến thành tâm gõ cửa?

Ôi chao!

La porte m’est-elle fermée à jamais?

GHI. Trg 240, 241. Trích:

Tôi là cái gì?

Trước Cách Mạng, tôi là một thứ hổn lốn phản động của những tư tưởng tư sản, địa chủ: hưởng lạc đến đồi trụy, hám danh to đến bệnh “vĩ đại cuồng”, vô chính phủ đến phá phách mọi trật tự, thoát ly đến rơi vào sinh hoạt sa đọa, và đi vào các trường phái nghệ thuật vị nghệ thuật, tượng trưng, lập thể, siêu thực.. và vào triết học ru ngủ tối phản động của Bergson.

Trong Kháng Chiến, con người phản động đó bị trấn áp, hoàn cảnh chiến tranh và chân lý vô sản đè cổ nó xuống, nhưng việc nạo rửa mới chỉ được một phần nào.

Trở về hòa bình, nhân cơ hội cách mạng gặp khó khăn khắp thế giới và trong nước, lại gặp hoàn cảnh một thành phố “Mỹ hóa” như Hà Nội, tức thì con người phản động cũ của tôi nó lộn lại. Nó không hiện nguyên hình như cũ, mà khoác áo mới, những “chống công thức”, “đi tìm cái mới”, thực chất đó chỉ là cái vỏ che đậy cho cái ruột thối của chủ nghĩa xét lại và tư tưởng trotskiste. Con người phản cách mạng như thế phát triển với tốc độ “tử vì đạo”, nó phá phách khi hung hãn, khi tinh vi mọi cản trở, tức là mọi nguyên tắc và lý luận cách mạng, nó húc đầu bướng bỉnh và tàn nhẫn vào quy luật phát triển khách quan của lịch sử. Nó đấu tranh ở bộ đội, ra Giai Phẩm Mùa Xuân, làm thơ phá hoại, đứng cùng hàng ngũ bọn NVGP, bắn lại cách mạng, bắn lại Đảng, trong khi Đảng vẫn dang lớn hai cánh tay kêu gọi nó lộn về, ngực Đảng hở, vô tình, bị viên đạn nhẫn tâm nó bắn đến bị thương.

Không thể đếm hết được những viên đạn ròng rã trong ba năm qua tôi đã bắn vào Đảng, khi thẳng mặt, khi bắn sau lưng, lợi dụng tình thương của Đảng mà phản bội. Cứ thế, đối Đảng, đối nhân dân, đối bạn bè, đối gia đình, đối văn học, tôi đã gây biết bao tình tội, mà suốt một đời còn lại, làm việc và ăn năn hết lòng, cũng khó mà xóa đi cho hết.

Tôi đã tự lừa dối là người có óc suy nghĩ độc lập. Song sự thực chứng tỏ tôi chỉ là một con rối mà những đường dây tư tưởng thù nghịch nó đã giật cho múa may tùy thích.

Tôi đã tự lừa dối tôi là một martyr của Đảng quan liêu, song sự thực chứng tỏ đối Đảng, đối nhân dân tôi là một kẻ tội đồ mà dân ta, Đảng ta còn chưa trừng trị.

Tôi đã tự lừa dối tôi là tôi đi một còn đường cao quý, con đường chịu tội cho loài người (chemin de calvaire) Song sự thực chứng tỏ con đường tôi chỉ là con đường phản bội, con đường phá hoại, nhơ bẩn và tàn nhẫn.

Tôi đã tự lừa dối là tôi tử vì đạo vì mục đích đi tìm cái mới cho xã hội, cho văn học, cho con người. Song sự thực chứng tỏ tôi đã là đứa tay sai muốn chết cho bọn tư sản phản động, cho chủ nghĩa xét lại, cho tư tưởng trotskiste, và cho bọn đế quốc chúng đứng trên cao hết, chăng ra một bức mạng nhện những tư tưởng hiểm nghèo và độc địa.

Ngày 17-5-1958, Trần Dần viết về Quốc Gia VNCH.

GHI, trang 262. Trích:

Miền Nam cắn lại trả thù cái đòn “công hàm” 7/3 của ta, bằng nhiều cách:

— ra tuyên cáo chĩa lại mũi nhọn vào LXô và Đảng

— phản tuyên truyền về việc đấu tranh Nhân Văn Giai Phẩm.

Trần Chánh Thành bộ trưởng bộ TTX Thanh Niên của Diệm, đầu sỏ báo Dân Chúng,- hắn làm một chiến dịch xuyên tạc việc đấu tranh văn nghệ, tung tin 17 văn nghệ sĩ “dũng cảm” bị “Việt Cộng” bắt, in lại Nhân Văn Giai Phẩm, khuyên người ta nên đọc đó mà xem,: “khỏi còn có ảo tưởng gì về sự tự do của Việt Cộng”!

Tóm lại, luận điệu chúng rất là Mỹ, nghĩa là vu cáo đến cynique, lại bịa đặt đến ngu si, gian ngoan đến lộ liễu.

Tôi bị cái nhục chúng nhắc đến trong số văn nghệ sĩ “dũng cảm” kia; tất cả số văn nghệ sĩ đó đều đã thấy rõ tội lỗi của mình trong cuộc đấu tranh tư tưởng vừa qua. Tất nhiên mọi cuộc đấu tranh tư tưởng đều có cái gay go cần thiết của nó, nhưng đây là cái gay go của sự cứu vớt, cái gay go của tình yêu của Đảng, phải kiên quyết cứu số văn nghệ sĩ đáng giận kia ra khỏi cái cũi của chủ nghĩa xét lại. Đâu là chuyện bắt bớ, cầm tù? Có chuyện ấy, nhưng lại ở Sàigòn, hàng chục văn nghệ sĩ bị đưa ra tòa, chỉ vì tội tự do ngôn luận chính đáng, họ đã nói tới vấn đề thống nhất, có vậy thôi! Ở Hà Nội này, người ta lại khuyến khích việc đòi thống nhất, tha hồ thả sức mà nói! Ở đâu, có tự do yêu nước, tự do bàn đến số mệnh của Tổ Quốc, Sài Gòn hay Hà Nội? Ở đâu, những văn nghệ sĩ chỉ vì thi hành quyền công dân của mình mà lại bị tù hàng loạt?

Sự thực, ở Hà Nội, ta có bắt 3 tên NhĐang, MĐức, ThAn. Nhưng sao lại gọi họ là văn nghệ sĩ? NhĐang là một nhạc sĩ chăng? Hay một thi sĩ, một họa sĩ? Tuyệt nhiên không phải, cả đến gọi là phê bình hay nghiên cứu văn học cũng không phải. NhĐang chỉ là một thủ lĩnh của chủ nghĩa xét lại, nhè những sơ hở trong văn nghệ nhẩy vào mà phá. MĐức là một tên phá hoại làm nghề xuất bản, hắn vừa có cái căm thù chế độ miền Bắc, vừa có cái đầu óc buôn tên người, coi văn nghệ sĩ là những món hàng, nhìn văn chương thành ra những tệp giấy bạc lời lãi, đánh giá sự hay dở của tác phẩm duy nhất trên tiêu chuẩn bán chạy hay không, quan điểm “best seller” trong văn nghệ! Còn Thụy An, đó quả là một mụ có viết lách tí tỉnh. Song mụ bị bắt không phải vì tội “cầm bút”, mà là vì tội làm gián điệp.

Vậy thì, ai là văn nghệ sĩ bị bắt ở Hà Nội?

Đâu là chuyện khủng bố? Nếu nói khủng bố thì ở miền Bắc này người ta không quen nói chuyện với văn nghệ sĩ bằng quả đấm hay lưỡi gươm luật pháp! Có cần nhắc lại không? Năm ngoái Tổng Thống đã nhờ đến du côn đem đá đến nói chuyện với báo Tiến Thủ như thế nào? Năm nay, mấy chục nhà báo ra trước vành móng ngựa của Tòa “bất công lý” Sàigòn?

Ngược lại, ở Hà Nội, nên dùng chữ cứu vớt thì đúng hơn. Bàn tay khoan dung của Đảng đã kéo những kẻ lạc đường ra khỏi cái tư tưởng độc địa của chủ nghĩa xét lại! Sao lại gọi là khủng bố?

Un grand mensonge cousu de fil blanc!

GHI. Trg 301. Trích:

Quán đưa tôi xem một bản tin miền Nam. Đâu như do một anh bạn nào bên Văn Hóa cho mượn. Bản tin nói xấu tình hình văn học miền Bắc. Luận điệu mốc rồi, vẫn chỉ vu là: miền Bắc thiếu tự do! Tôi bị cité, cùng với HCầm, Phan Khôi, Thụy An (!) Ngồi với cái cỗ ấy mới hôi chứ!

Đặc biệt có một bài riêng về PhQ. Miền Nam nó đưa cái bài chống quan liêu của PhQ, bóp méo xệch đi, thành những miền Bắc đói với quan liêu hại dân! Nó làm như quần chúng nó ở miền Nam không bị đàn áp. Làm như quan liêu ở miền Nam không có. Ôi chao. Ở đó quan liêu là cả một chế độ, không ai còn nói đến nữa! Vì, c’est 1 mal incurable! Ở chế độ ấy, quan liêu là một sự tự nhiên, không cần phải bàn!

Mấy tên viết tắt: MĐức: Minh Đức, PhKhôi: Phan Khôi, Thi: Nguyễn đình Thi, TDuy: Trần Duy, Quán, PhQ: Phùng Quán.

Trần Dần viết anh ta xấu hổ vì anh “bị xếp chung vào một chiếu với Phan Khôi, Thụy An, Nguyễn Hữu Đang !”, anh viết anh “nhục” vì anh “bị” báo chí và chính quyền Quốc Gia Việt Nam Cộng Hòa gọi là những chiến sĩ dũng cảm chống Cộng sản.

Tôi mời quí vị xét tư cách con người Trần Dần qua những lời anh viết trong Ghi — như những lời được trích trên đây — đáng kể nhất là việc anh làm với văn nghệ sĩ Phùng Cung năm xưa ở Hà Nội, như kể dưới đây:

Phùng Hà Phủ, người con trai của Nhà Văn Phùng Cung, kể trong lời giới thiệu tác phẩm “PHÙNG CUNG. Truyện và Thơ.” Nhà Văn Nghệ xuất bản ở Hoa Kỳ năm 2003, sau ngày Nhà Văn Phùng Cung qua đời.

Phùng Hà Phủ. “PHÙNG CUNG. Truyện và Thơ” Trang xv.

Nhớ lại theo lời bố tôi kể “khi xảy ra chuyện”, buổi sáng hôm đó bố tôi được triệu tập tới cơ quan để họp. Đến nơi thấy mọi người xung quanh đều có ý lảng tránh mình, thậm chí không dám mời nhau uống chén nước. Ngay cả những bạn rất thân và thường lui tới nhà cũng tìm cách lánh mặt. Ngay sau đó bố tôi bị đem ra kiểm điểm trước cuộc họp, mà thực chất gần như một buổi đấu tố thời “cải cách” của Liên Hiệp các Hội Văn Học Nghệ Thuật (gồm cả đại diện bên Văn Nghệ Quân Đội). Chủ trì cuộc đấu tố là các ông Võ Hồng Cương, Nguyễn Đình Thi, Chế Lan Viên, Hoài Thanh… Cảm tưởng đau xót và ngỡ ngàng nhất của bố tôi là những ông bạn thường ngày chơi thân với bố tôi đều tham gia vào cuộc “đấu tố”. Ngày hôm đó, ông Trần Dần là người đứng lên mở đầu cuộc “tố” để tiếp đó hai ông Lê Đạt và Hoàng Cầm làm chứng dối. Tội chính mà bố tôi bị “tố” là mang lòng hận thù cách mạng sau cái chết của bố mình, lôi kéo người khác cùng về hùa để lăng mạ lãnh đạo và còn viết nhiều chuyện chưa in khác - Tất cả nội dung đều tập trung vào việc đả kích lãnh tụ và Đảng Cộng sản như: Dạ ký, Chiếc mũ lông, Quản thổi, Kép Nghế… Việc bố tôi bị bắt sau đó là do tham gia làm báo Nhân Văn nhưng theo mẹ tôi thì còn nhiều lý do khác nữa. ( .. .. .. ) Từ ngày ra tù, bố tôi sống như người bị câm, hầu như không quan hệ với ai ngay cả với các bạn văn quen biết cũ. Nhiều người trực tiếp “tố” bố tôi ngày xưa thấy hối hận về việc làm của họ nên họ tìm đến xin lỗi bố tôi. Trong dịp bố tôi và bác Phùng Quán đứng ra tổ chức Lễ Mừng Sống Dai cho ông Nguyễn Hữu Đang — (Ông Đang là cán bộ văn nghệ, ông bị bắt tù 18 năm. Lúc này ông đã 81 tuổi.) — Các ông văn nghệ đến dự Lễ Mừng rất đông, ông Lê Đạt cũng đến, ông đứng bên bố tôi và nói: “Cung ơi, dù có thế nào tao vẫn là bạn của mày, tao có lỗi với mày. Có gì, mày cứ gọi tao ra mà mắng.” Ông Hoàng Cầm cũng đến gặp bố tôi, ngỏ ý muốn nối lại tình thân với bố tôi như xưa.

Qua lời kể của Phùng Hà Phủ, tôi thấy bộ mặt hèn, đểu của ba “kiện tướng Nhân Văn Giai Phẩm”. Tôi muốn viết thêm “không biết nhục” nhưng tôi không viết, vì tôi thấy hai tiếng “hèn, đểu” là đã đủ để gọi ba người đó. Những người hèn đểu thường không biết nhục. Người ta có thể hèn mà không đểu, có thể đểu mà không hèn, ba “kiện tướng NVGP” Trần Dần, Lê Đạt, Hoàng Cầm vừa hèn, vừa đểu.

Qua mấy chuyện tôi kể trên đây, xin quí vị định luận về tư cách, về con người của Trần Dần. Nay mời quí vị xét về tài năng của Trần Dần :

Năm 1956 Trần Dần làm bài thơ “Nhất định thắng” bắt chước kiểu thơ lập dị — cà chớn của Thi sĩ Nga Mayakosky. Ý thơ không có gì lạ, nó lạ ở cách trình bầy lời thơ trên giấy khấp khểnh theo kiểu bậc thang, như :

…..Tôi bước ra

……….không thấy phố

……………không thấy nhà

Thơ kiểu này là “Thơ xuống thang”. Những văn nghệ sĩ Bắc Cộng Xã Hội Chủ Nghĩa chuyên ca tụng Liên Xô Vĩ Đại và bắt chước các đàn anh Nga, Tầu, nhưng chỉ có một mình Trần Dần là bắt chước kiểu Thơ Khấp Khểnh của Mayakosky.

Đây là Thơ Trần Dần “sáng tác” sau năm 1960:

jờ joạcx. Trích:

Chính tả như một phương tiện nghệ thuật: Talawas xin giới thiệu một trích đoạn: “jờ joạcx“, một trong những tác phẩm then chốt của sự nghiệp thơ Trần Dần, di cảo, chưa xuất bản.

jờ joạcx

thơ-tiểu thuyết một bè đệm

joạc jờ jêrô… vòng tròn

thằng truồng bị vây trong vòng tròn.

tôi không hiểu tôi bò 2 chân trên sẹojoạc jờ nào? sao cứ thun thút những sẹo mưa jọc jài ỗng ễnh bầu mưa? chứ tôi đâu phải thằng quíc-ss? mà tôi vẫn bị ngửa thì jờ ướt mưa jòng mùa jọc nịt joạc vườn jịch ngực joạt đùi jầm mùi jũi lòng. tôi biết jành jạch sử kí cả những luồng phùn mọc lọc người đi. hôm nọ lơ thơ bình minh tôi bóc lịc mịch ngày tôi đi song song cơn mưa to juỳnh juỵch jạng đông tôi gặp một con nữ vận động viên ướt jượt toàn thân chạy joạch vòng mưa jòng jòng 1 - 9 - 6 - 3 min mét nữ. jờ jạchx nở jòn jọtx chính ja tôi thíc cái yếm nín cái nịt thịt của các kilômét đùi joạcx. Tôi gương trong jập mùng đùi sẹo nữ. tôi là một cái sẹo mòng mọc khoái jữa các sẹo bàn ghế tủ nam nữ đồ đạcx.

Trong Thi phẩm “Trần Dần. Thơ“, bài thơ Jờ Jọaxc 17 thiên, đăng từ trang 219 đến trang 257. Mời quí vị đọc vài lời tán tụng Nhà Thơ Lớn Xã Hội Chủ Nghĩa Trần Dần Jờ Jọaxc.

Nhà văn Phạm thị Hoài, viết:

Trong văn học Việt Nam, tôi chưa biết một trường hợp nào mà ham muốn sáng tạo và cách tân quyết liệt như ở Trần Dần. Nghĩa là ham muốn vượt qua, hoặc ít nhất là khác đi với cái cũ, hoặc cái đã trở thành cũ, ở bên ngoài mình đã đành, lại còn liên tục tự mới với chính mình, tự vượt qua mình, mà lại làm điều ấy trong từng chi tiết, cho đến tận nét chữ chẳng hạn. Từ 1958 đến nay Trần Dần làm cái việc mà ông gọi là ” làm quốc ngữ”, trong bóng tối, cách bức với những phong trào “giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt” cứ thỉnh thoảng lại ồn ào dấy lên bên ngoài. Công trình quốc ngữ của một cá nhân lẻ loi lặng lẽ như Trần Dần hoàn toàn khác. Con chữ nào qua tay ông là mang một cuộc đời mới.

Tôi thuộc lớp trẻ, nợ ở ông một lòng ưu ái, mang theo lời đúc kết rất Trần Dần: nhân cách của nhà văn chính là văn cách của anh ta. Tối thiểu tôi phải có một văn cách.

Mời quí vị đọc trang 221 Trần Dần. Thơ:

đề từ — sẹo Đặng đình Hưng.

thường những viên đạn xuyên qua ngực luôn của không khí sờ mà xem không khí không có sẹo

họa chăng đầu vú là những cái sẹo của tình mẫu tử, và mặt người (toàn bộ cái mặt) là sẹo ngoài của những cái sẹo cụ thể bên trong.

cứ lật thử ra mà xem.

thơ Đặng đình Hưng.

Chẳng đặng đừng, tôi phải viết đôi dòng: Bà văn sĩ nhiều lời quá đi, nhiều lời mà rỗng tuyếch. “..khác đi với cái cũ, hoặc cái đã trở thành cũ..” “Cái cũ” với “cái đã trở thành cũ” khác nhau ở chỗ nào? “Nhân cách của nhà văn chính là văn cách của anh ta.” Ý này người ta đã nói xưa quá rồi: Không cần Bà Nhà Văn phải chỉ ra, em nhỏ lên ba cũng biết chuyện “Văn là Người“. Câu bà viết “Tối thiểu tôi phải có một văn cách” không ăn nhậu gì đến nhân cách, văn cách của ông Trần Dần.

Ba câu ngu ngơ của người viết Đặng đình Hưng không đáng được phê phán làm bẩn mắt, rác tai quí vị.

Thi phẩm “Trần Dần. Thơ” có thể để tên là “Thơ Jờ Jọaxc“, 491 trang chỉ có toàn là “jờ joạxc truồng sẹo“. Trích vài đoạn:

Trần Dần. Thơ. Trang 225:

tôi thíc sướng tôi cái sẹo jữa vết xước nước ấm mét jạch lược bí tôi cái thân chai vuông vai ngồi nhai joài joài 1 toạc jách 1 lạch juýp 1 jịp vú 1 nụ nóc 1 jạc sử kí tôi thích thịt dây nịt thít mít một jờ mật thạch thật nún nút mút kiss đèn đồng hồ mờ tôi thíc thỏa 1 ngọa cắn 1 nắn mím 1 thím nách 1 jạch phím 1 jim núm 1 jụm sách 1 lạch joác 1 xoạc bóc tôi thán phục cái miệng hết vắt ve lăn thăn jờ thủy tạ tôi xin cư trú thơ ca jọc jọc thì jờ truồng-vệ-xinh-công-cộng nữ

TRẦN DẦN. THƠ, trang 232:

CHÙM âm 13 con nữ tô tô jao cấu jăng nhọn chiếc ca pốt cao su jính thịt lăn thăn vứt sẹo jọc ngày giộb hột lựu

Tôi ngưng trích vì Thơ Trần Dần quá Bẩn, con người Trần Dần và Thơ Trần Dần làm tôi tởm; con người ấy bôi Bẩn lên Thơ, anh ta hiếp dzâm Ngôn Ngữ của Dân Tộc tôi; tôi càng tởm khi tôi thấy Thơ Trần Dần Bẩn đến như thế mà vẫn có người ca tụng, cho là Hay.

Anh Thi sĩ Bôn-sê-vích Vladimir Mayakovski chuyên ca tụng Lê-nin những năm 1918, 1920, những năm ấy không có Thi sĩ Nga nào suy tôn Lê-nin dữ dội như Mayakovsky, đến năm 1930 Mayakovsky tự tử chết. Không thể dấu được, bọn Nga Cộng phải nhận là Mayakovsky tự tử, chúng chỉ không dám viết đến lý do làm cho Mayakovsky tự cho anh cái Chết.

Tôi sẽ viết một bài về Vladimir Mayakovsky.

Filed under: Viết Ở Rừng Phong |