Khi con hỏi điều mà cả rừng cây… không trả lời
“Ba ơi, sao cây không màu hồng như kẹo bông mà toàn xanh lè vậy?” “Lá màu xanh là vì cây thích màu đó hả mẹ?”
Những câu hỏi đáng yêu tưởng chừng “chơi chơi” lại chạm đến một sự thật khoa học cực kỳ to lớn: màu xanh của lá không chỉ là vẻ ngoài mà là bằng chứng cho thấy cây đang sống, đang thở và đang nuôi dưỡng cả hành tinh.
Hôm nay, cùng Optimus khám phá lý do vì sao lá cây lại chọn màu xanh và tại sao màu sắc ấy lại quan trọng đến thế đối với sự sống của chúng ta.
Thử tưởng tượng nếu lá có nhiều màu
Nếu lá cây màu tím như nho, đỏ như dâu, hay cam như bí ngô… thì khu rừng sẽ trông ra sao?
Thật ra, lá cây thỉnh thoảng cũng đổi màu - vào mùa thu. Nhưng bình thường, hầu hết cây cối trên Trái Đất đều có lá màu xanh. Đó không phải là một lựa chọn thời trang mà là kết quả của quá trình quang hợp và sự hiện diện của chất diệp lục (chlorophyll).
Vì sao lá cây có màu xanh?
Câu hỏi Giải thích đơn giản cho trẻ nhỏ Màu xanh từ đâu mà có? Từ chất diệp lục - một chất hóa học trong lá cây Diệp lục để làm gì? Giúp cây hấp thụ ánh sáng và tạo ra năng lượng từ mặt trời Vì sao không phải màu khác? Diệp lục hấp thụ tất cả các màu trừ màu xanh, nên xanh bị phản xạ lại → ta thấy lá màu xanh Màu xanh có thay đổi không? Có - vào mùa thu, diệp lục ít đi → lá chuyển màu Màu xanh có quan trọng không? Có - vì nó cho thấy cây đang quang hợp và sống khỏe mạnhLá cây chứa chất “diệp lục” - người hùng thầm lặng của thiên nhiên
Diệp lục (chlorophyll) là một chất hóa học màu xanh có trong tế bào lá cây. Khi ánh nắng chiếu vào, diệp lục hấp thụ ánh sáng - đặc biệt là ánh sáng đỏ và xanh lam - để cây biến ánh sáng thành năng lượng nuôi sống chính nó. Đây chính là quá trình quang hợp mà con thường học trong sách.
Nhưng vì diệp lục không hấp thụ ánh sáng xanh, nên ánh sáng màu xanh bị phản chiếu lại. Đó là lý do mắt ta nhìn thấy lá có màu xanh.
Lá không chỉ “xanh cho đẹp” mà xanh để… thở và nuôi cả hành tinh
Khi cây quang hợp, nó hấp thụ CO₂ (khí carbonic) và giải phóng O₂ (oxy) - chính là không khí mà con người và động vật hít thở mỗi ngày.
Nếu cây không có lá xanh → không có diệp lục → không có quang hợp → không có oxy → mọi sinh vật sẽ không thể sống!
Vậy nên, mỗi chiếc lá xanh trên cây chính là một nhà máy lọc khí và sản xuất oxy nhỏ bé nhưng cực kỳ quan trọng.
Vậy… vì sao lá đổi màu vào mùa thu?
Vào mùa thu, khi trời lạnh hơn và ngày ngắn lại, cây ngừng sản xuất diệp lục → màu xanh dần biến mất → các màu khác như vàng, đỏ, cam bắt đầu lộ ra.
Lá vốn luôn có nhiều sắc tố, chỉ là màu xanh của diệp lục quá mạnh nên “che hết phần còn lại”.
Đó là lý do mùa thu trở nên rực rỡ và cũng là cách cây nghỉ ngơi, chuẩn bị cho mùa đông.
Có loài cây không có lá xanh không?
Có! Một số cây có lá màu tím, đỏ hoặc đen do chứa nhiều sắc tố anthocyanin hoặc carotenoid. Tuy nhiên, chúng vẫn có diệp lục bên trong - chỉ là bị sắc tố khác “áp đảo”.
Dù lá màu gì đi nữa, nếu cây còn sống → bên trong vẫn sẽ có chất diệp lục và quá trình quang hợp diễn ra.
Gợi ý cho Ba Mẹ: Biến lá cây thành bài học thú vị mỗi ngày
Rủ con hái vài chiếc lá - soi dưới ánh sáng
Dùng đèn pin rọi qua lá mỏng → con sẽ thấy đường gân lá và cả màu xanh nhạt đặc trưng của diệp lục.
Dạy từ vựng tiếng Anh theo chủ đề
- Green leaf (lá xanh)
- Chlorophyll (diệp lục)
- Photosynthesis (quang hợp)
- Oxygen / Carbon dioxide (khí oxy / CO₂)
Trò chơi “đổi màu lá”
Dạy con làm thí nghiệm đơn giản: ép lá cây giữa giấy trắng - hơ nóng bằng bàn là để thấy màu dần biến mất. Kể cho con nghe vì sao màu biến đổi.
Màu xanh của lá là màu của sự sống
Đằng sau sắc xanh im lặng của những chiếc lá là cả một thế giới vận động: cây đang hít thở, đang “nấu ăn” bằng ánh sáng, đang góp phần giữ cho Trái Đất này sống động.
Và một đứa trẻ, khi hỏi “Tại sao lá cây màu xanh?”, không chỉ đang tò mò mà đang mở ra cánh cửa khám phá thế giới theo cách tuyệt vời nhất: bằng sự quan sát, tưởng tượng, và những câu hỏi không ai dạy nhưng ai cũng nên biết.
